Newsletter

Pracodawca może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatki na wypłatę zadośćuczynienia za wypadek przy pracy pracownika – wyrok NSA z dnia 18 marca 2025 r., sygn. akt II FSK 806/22.

NSA orzekł, iż zadośćuczynienie wypłacone pracownikowi na podstawie ugody sądowej za wypadek przy pracy, może być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu przez pracodawcę.

Sprawa dotyczyła spółki z o.o., w której zakładzie doszło do wypadku przy pracy. Przyczyną zdarzenia były okoliczności leżące zarówno po stronie pracodawcy, jak również po stronie pracownika. Spółka zawarła z pracownikiem ugodę, na mocy której wypłaciła pracownikowi zadośćuczynienie z tytułu wypadku przy pracy, które wyczerpało wszelkie roszczenia pracownika wobec pracodawcy.

W ocenie spółki, wydatek ten stanowi jej koszt podatkowy. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Dyrektor KIS i uznał, że wydatek ten nie spełnia ogólnych przesłanek uznania go za koszt uzyskania przychodu z art. 15 ust. 1 uCIT (m.in. nie służy osiągnięciu przychodu).

WSA w Białymstoku, a następnie NSA uznały stanowisko spółki za prawidłowe. Wskazały, iż wypadek przy pracy pozostaje w związku z prowadzoną przez pracodawcę działalnością gospodarczą, a wydatki poniesione w związku z zawarciem ugody z pracownikiem mają związek z przychodem podatnika choćby pośrednio (m.in. dążeniem do uniknięcia dalszych kosztów). NSA zaznaczył, iż wypłacone zadośćuczynienie nie stanowi kary ani sankcji i tym samym nie mieści się w katalogu kosztów wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów z art. 16 ust. 1 uCIT.

Rozpoznanie rynkowego przychodu z tytułu sprzedaży nie uprawnia do złożenia oświadczenia o rynkowości transakcji – wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1364/24.

Sprawa dotyczyła spółki, która sprzedawała wyroby gotowe podmiotom powiązanym po preferencyjnych cenach, w niektórych przypadkach poniżej kosztów wytworzenia. Spółka rozpoznawała dodatkowy przychód w wysokości różnicy pomiędzy ceną sprzedaży wyrobów do podmiotów powiązanych a ceną rynkową i płaciła należny podatek dochodowy. W jej ocenie, w takich okolicznościach może ona złożyć oświadczenie o rynkowości transakcji (będącej elementem informacji o cenach transferowych).

Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Dyrektor KIS. Wskazał, że rozpoznanie rynkowego przychodu z tytułu sprzedaży nie daje podstawy do złożenia, w ramach informacji o cenach transferowych, oświadczenia o tym, że lokalna dokumentacja cen transferowych została sporządzona zgodnie ze stanem rzeczywistym, a ceny transferowe objęte tą dokumentacją są ustalane na warunkach, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane zgodnie z art. 11t ust. 2b uCIT. Przepis ten ma bowiem zastosowanie wyłącznie w przypadku świadczeń nieodpłatnych i częściowo odpłatnych.

WSA w Gliwicach podtrzymał stanowisko organu podatkowego. Zaznaczył, że literalne brzmienie art. 11t ust. 2b uCIT odnosi się wyłącznie do nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, a co za tym idzie rozpoznanie rynkowego przychodu przy cenach odbiegających od rynkowych, pomimo zgodności wyniku podatkowego, nie uprawnia spółki do złożenia oświadczenia o stosowaniu cen rynkowych.

Przy dobrowolnym umorzeniu udziałów w spółce z o.o., powstałej z przekształcenia spółki jawnej, koszt uzyskania przychodu stanowi wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, będąca zarazem wartością bilansową spółki z o.o. z dnia jej powstania – wyroki NSA z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt II FSK 820/22, II FSK 821/22 i II FSK 1128/22.

NSA orzekł, że w przypadku dobrowolnego umorzenia udziałów w spółce z o.o., powstałej z przekształcenia spółki jawnej, kosztem uzyskania przychodu jest wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, będąca jednocześnie wartością bilansową spółki z o.o. z dnia jej powstania.

Sprawy dotyczyły udziałowca spółki z o.o., która powstała z przekształcenia spółki jawnej. Podatnik rozważał dobrowolne umorzenie całości lub części swoich udziałów w tej spółce. W ocenie podatnika, podatkowy koszt wyznaczać powinna wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, w proporcji do posiadanych przez niego udziałów w spółce z o.o. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Dyrektor KIS.

Sądy administracyjne przyznały jednak rację podatnikowi. Wskazały, że skoro spółka jawna stała się spółką przekształconą (spółką z o.o.) z chwilą jej wpisu do rejestru (zgodnie z art. 552 KSH), to wartość wydatków, jakie ponieśli wspólnicy na wniesienie wkładu do spółki jawnej, przestaje mieć znaczenie dla rozliczeń podatkowych wspólników z tytułu umorzenia udziałów w spółce z o.o. Znaczenie ma natomiast wartość majątku spółki jawnej w momencie jej przekształcenia w spółkę z o.o. Za koszt uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów w spółce z o.o. uznać należy wartość bilansową spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego.

Kupujący ma prawo do zwrotu VAT bezpośrednio od organu podatkowego, gdy nie może go odzyskać od sprzedawcy – wyrok TSUE z dnia 13 marca 2025 r., sygn. C-640/23.

TSUE orzekł, iż w sytuacji, gdy kupujący zapłacił cenę zawierającą nienależny podatek VAT i nie ma możliwości jego odzyskania od sprzedawcy, powinien mieć prawo zwrotu podatku VAT bezpośrednio od organu podatkowego.

Sprawa dotyczyła rumuńskiej spółki, która zakupiła od podmiotu powiązanego część jego majątku (w tym maszyny). Transakcja ta została zakwalifikowana jako sprzedaż podlegająca opodatkowaniu VAT, co skutkowało wystawieniem przez sprzedawcę faktury VAT i odprowadzeniem należnego podatku VAT. Kontrola podatkowa przeprowadzona wobec sprzedawcy potwierdziła prawidłowość kwalifikacji i opodatkowania transakcji. Jednakże w stosunku do kupującego organ podatkowy uznał, iż przedmiotowa transakcja stanowiła de facto aport zorganizowanej części przedsiębiorstwa, niepodlegający podatkowi VAT, a kupującemu nie przysługuje prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT. Kupujący zaskarżył wydaną decyzję, a sprawa ostatecznie trafiła do najwyższego sądu kasacyjnego, który skierował pytanie prejudycjalne do TSUE.

W odpowiedzi na zadane pytanie prejudycjalne TSUE stwierdził, iż przedmiotowa transakcja nie podlegała opodatkowaniu VAT. Tym samym uwzględniony w cenie podatek VAT nie był należny, a podatnikowi nie przysługuje prawo do jego odliczenia. Dodał, iż podatnik powinien mieć prawo do zwrotu podatku VAT błędnie wykazanego w fakturze VAT bezpośrednio od organu podatkowego w sytuacji, gdy jego zwrot od sprzedawcy jest niemożliwy (np. na skutek przedawnienia zobowiązania podatkowego) lub nadmiernie utrudniony.

Pożyczka przekazana przelewem bankowym na rachunek w banku zagranicznym podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych – wyrok NSA z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 1670/23.

Sprawa dotyczyła pożyczki udzielonej niemieckiej spółce przez zależną od niej polską spółkę. Kwota pożyczki została przekazana przelewem z polskiego rachunku bankowego pożyczkodawcy na niemiecki rachunek bankowy pożyczkobiorcy. Niemiecka spółka uważała, że w takiej sytuacji przedmiotem pożyczki nie są środki pieniężne znajdujące się na terytorium Polski, ale mamy do czynienia z prawem majątkowym wykonywanym za granicą. Tym samym czynność ta nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych z racji niespełnienia przesłanek z art. 1 ust. 4 pkt 1 i 2 uPCC.

Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Dyrektor KIS. Wskazał, że przedmiotem pożyczki były pieniądze znajdujące się na terytorium Polski w chwili ich przekazania. Dodał, iż pieniądz bezgotówkowy należy zaklasyfikować jako rzecz ruchomą, co skutkuje opodatkowaniem pożyczki podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

WSA w Gliwicach podzielił stanowisko Dyrektora KIS. Zaznaczył, iż pieniądze mogą zostać przekazane w każdej dostępnej formie (w gotówce, przelewem bankowym czy przelewem elektronicznym), co nie ma jednak wpływu na opodatkowanie umowy pożyczki zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 uPCC. Nie można również uznać, że pieniądze przekazane bezgotówkowo tracą status rzeczy i przekształcają się w prawo majątkowe. NSA w całości zgodził się z tym poglądem.