Newsletter

W systemie cash pooling obowiązek podatkowy powstaje w momencie wykonania zobowiązania odsetkowego - przy umownym potrąceniu wzajemnych odsetek, jak i przy zapłacie pozostałej różnicy na rzecz agenta – wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2025 r., sygn. akt II FSK 471/23.

Z wnioskiem o interpretację wystąpiła polska spółka, uczestnik systemu cash pooling, w którym agentem (pool leaderem) jest spółka z siedzibą w Irlandii. System na charakter cash-poolingu rzeczywistego i funkcjonuje w strukturze jednowalutowej, tzn. transfery środków między uczestnikami systemu dokonywane są w PLN. Cash-pooling opiera się na mechanizmie zerowania sald, tj. polega na przenoszeniu całości lub części sald kredytowych (dodatnich) zgromadzonych na rachunkach uczestników systemu na rachunek główny agenta, a także pokrywaniu całości lub części sald debetowych (ujemnych) wykazywanych na rachunkach uczestników systemu z rachunku głównego agenta. Takie transfery dokonywane są codziennie, a ich celem jest doprowadzenie rachunku danego uczestnika systemu do salda zerowego (lub innego określonego w umowie). Od sald dodatnich wykazywanych na koniec dnia na rachunkach uczestników systemu (przed zerowaniem sald) kalkulowane są odsetki określone w umowie. Z kolei uczestnicy systemu wykazujący na koniec dnia (przed zerowaniem sald) salda ujemne informowani są o wysokości odsetek należnych agentowi. Odsetki naliczane są (kalkulowane) na koniec każdego dnia roboczego, ale ich rzeczywiste rozliczenie (poprzez faktyczne uznanie lub obciążenia rachunku danego uczestnika systemu) dokonywane jest w okresach miesięcznych (na koniec miesiąca) na podstawie generowanego przez agenta zestawienia miesięcznego dziennych sald. W przypadku, gdy dany uczestnik systemu zobowiązany jest od wypłaty na rzecz agenta odsetek należnych za dany miesiąc (tj. gdy suma sald ujemnych wykazywanych przez tego uczestnika w danym okresie rozliczeniowym przekracza sumę sald dodatnich), od wypłacanej na rachunek główny agenta kwoty odsetek potrącany jest 20% podatek u źródła. Podatek ten kalkulowany jest od kwoty odsetek faktycznie zapłaconych przez danego uczestnika na rzecz agenta w danym okresie rozliczeniowym, tj. od kwoty wynikającej z pomniejszenia sumy odsetek należnych agentowi z sumą odsetek należnych uczestnikowi systemu za dany okres rozliczeniowy.

Dyrektor KIS zakwestionował to stanowisko, wskazując, że podstawą opodatkowania powinna być cała kwota naliczonych i skapitalizowanych odsetek należnych agentowi w danym okresie rozliczeniowym (zgodnie z art. 26 ust. 7 uCIT), bez pomniejszania jej o kwotę odsetek należnych uczestnikowi w danym okresie rozliczeniowym od agenta.

WSA w Warszawie uchylił interpretację, podzielając w części stanowisko spółki. Potwierdził, że do podstawy opodatkowania nie należy wliczać odsetek naliczonych, które nie zostały wypłacone. Zakwestionował jednak stanowisko, że opodatkowaniu podlega wyłącznie różnica odsetek zapłacona agentowi po kompensacie. Wskazał, że obowiązek podatkowy z tytułu odsetek należnych agentowi powstanie w momencie potrącenia, którego rezultatem będzie wzajemne zniesienie wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej, a następnie w momencie zapłaty na rzecz agenta należności odsetkowych w wysokości stanowiącej różnice kompensowania sald. Nie ma przy tym znaczenia, że odsetki stają się wymagalne dopiero jako różnica sald. W ocenie sądu przeciwne stanowisko oznaczałoby niedopuszczalną korzyść podatkową dla uczestników systemu i stawianie ich w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do tych podatników, którzy płacą podatek u źródła od przychodu z tytułu wypłaconych odsetek, a nie od wyniku bilansu (różnicy odsetek). NSA utrzymał ten wyrok w mocy.

Wynagrodzenie typu „Earn-out” jest kosztem uzyskania przychodów w momencie poniesienia wydatku – interpretacja zmieniająca szefa KAS z dnia 2 stycznia 2026 r., sygn. DOP12.8221.30.2025.

Szef KAS zmienił z urzędu interpretację indywidualną Dyrektora KIS z dnia 30 listopada 2022 r.  nr 0111-KDIB1-1.4010.329.2021.1.MF, uznając, że dodatkowe wynagrodzenie wypłacane sprzedającemu udziały, gdy spółka osiągnie określone wyniki finansowe, jest związane z pośrednimi kosztami działalności operacyjnej i stanowi koszt uzyskania przychodów już w momencie poniesienia wydatku. Nie jest to koszt związany z zyskami kapitałowymi, gdyż jego wypłata jest niepewna w chwili zakupu udziałów.

Zwrot przez pracodawcę kosztów przejazdu w celu wykonywania obowiązków służbowych nie stanowi przychodu podatkowego dla pracownika – wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 463/25.

Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy prowadzącego szkołę nauki jazdy. Zatrudnia on instruktorów na podstawie umowy o pracę, gdzie jako miejsce świadczenia pracy wskazane jest miasto będące siedzibą firmy. Instruktorzy prowadzą zajęcia również w innych miejscowościach (m.in. tam, gdzie znajduje się specjalistyczna infrastruktura szkoleniowa). Praca ta jest wykonywana na polecenie przełożonego, dojazdy odbywają się prywatnymi samochodami pracowników, a pracodawca zwraca im koszty przejazdu. W ocenie przedsiębiorcy, koszty takie nie są przychodem ze stosunku pracy dla instruktorów, gdyż nie stanowią dla nich realnego przysporzenia majątkowego.

Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Dyrektor KIS, wskazując, że zwrot tych kosztów stanowi nieodpłatne świadczenie, o którym mowa w art. 12 ust. 1 uPIT i pozwala uniknąć wydatków, które w przeciwnym razie musieliby pracownicy sami ponieść.

WSA w Białymstoku był odmiennego zdania. Wskazał, że opisane wydatki ponoszone przez pracowników służą wyłącznie realizacji interesów pracodawcy. Zwrot tych kosztów przez pracodawcę oznacza jedynie pokrycie wydatków, które pracownicy muszą ponieść, by wykonać swoje obowiązki służbowe i nie są realizowane w ich prywatnym interesie.

Obowiązek podatkowy w VAT z tytułu wpłaconego wadium powstaje w chwili rozstrzygnięcia przetargu – wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2026 r., sygn. akt I FSK 10/23.

Z wnioskiem o interpretację wystąpiła spółka, która organizuje przetarg na sprzedaż nieruchomości. Wadium wniesione przez zwycięzcę przetargu zaliczane jest na poczet ceny sprzedaży w dniu zawarcia umowy. W sytuacji, gdy zwycięzca uchyla się od jej zawarcia, wadium przepada na rzecz spółki. Gdy nie dojdzie do zawarcia umowy z winy spółki lub bez winy stron, wadium jest zwracane. W ocenie spółki, dopiero zawarcie umowy sprzedaży powoduje, że wpłacone przez oferenta wadium przekształca się w część ceny za nieruchomość, a zatem dopiero wtedy powstaje obowiązek podatkowy w VAT.

Ze stanowiskiem tym nie zgodził się dyrektor KIS. Wskazał, że już moment wyłonienia nabywcy i sporządzenia protokołu przetargu jednoznacznie określa strony i przedmiot umowy sprzedaży i rodzi obowiązek podatkowy. Wpłacone wadium stanowi część zapłaty otrzymanej przed dostawą towarów, zgodnie z art. 19a ust. 8 uVAT.

Sądy administracyjne podzieliły ten pogląd w całości. WSA w Gliwicach wskazał, że wpłacone wadium pełni nie tylko funkcję zabezpieczającą, lecz także zaliczkową, gdyż już w dacie jego uiszczenia wiadome jest, że jeśli dojdzie do zawarcia umowy sprzedaży, zostanie ono zaliczone na poczet ceny.  Wadium mieści się więc w kategorii tzw. płatności zaliczkowych, które generują obowiązek podatkowy w VAT. Ewentualna niepewność co do tego, czy ostatecznie dojdzie do zawarcia umowy, nie ma tu znaczenia. NSA potwierdził to stanowisko.

Uchylenie indywidualnej interpretacji podatkowej nie ma wpływu na bieg terminu przedawnienia do złożenia wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty – wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2026 r., sygn. akt I FSK 240/23.

Po prawomocnym wyroku sądu administracyjnego uchylającym niekorzystną dla spółki interpretację indywidualną, spółka złożyła w 2021 r. wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku VAT za I-III kwartały 2015 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a § 1 OrdPod. Wskazał, że złożenie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych było bezskuteczne i nie mogło doprowadzić do wszczęcia postępowania.

Sądy administracyjne podzieliły stanowisko organu podatkowego. WSA w Łodzi wskazał, że uchylenie interpretacji indywidualnej nie ma wpływu na bieg terminu przedawnienia do złożenia wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty. Po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie ma możliwości kształtowania wysokości tego zobowiązania, niezależnie od tego, czy miałoby to być korzystne dla Skarbu Państwa, czy dla podatnika. Wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatnik może złożyć zanim upłynie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego określony w art. 70 § 1 OrdPod, a po upływie tego terminu prawo to wygasa zgodnie z art. 79 § 2 OrdPod.

Uchwała składu 7 sędziów NSA w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego podpisania skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która nie przedstawiła pełnomocnictwa – uchwała NSA z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt III OPS 2/25.

Wobec zarysowania się dwóch przeciwstawnych poglądów dotyczących wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie, w sytuacji, gdy skarga została podpisana przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź nie przedstawiła pełnomocnictwa, NSA w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę w tym zakresie.

Przyjęto, iż podpisanie skargi przez osobę, która nie przedstawiła dokumentu pełnomocnictwa, stanowi brak formalny skargi podlegający usunięciu, na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 PPSA, przez jej wezwanie do dołączenia dokumentu pełnomocnictwa. Nieusunięcie braku formalnego skargi stanowi podstawę do jej odrzucenia zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 i w zw. z art. 46 § 3 PPSA.