Newsletter

Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika musi dotyczyć konkretnej wierzytelności, aby dawało prawo zaliczenia jej do kosztów uzyskania przychodów – wyrok NSA z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. akt II FSK 710/23.

NSA orzekł, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika nie daje prawa do zaliczenia wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów, jeżeli nie odnosi się do konkretnej wierzytelności.

Sprawa dotyczyła spółki, która sprzedała towary oraz zaliczyła należności z tego tytułu do swoich przychodów. Pomimo wezwań do zapłaty cena nie została przez nabywcę zapłacona. Wobec nabywcy było prowadzone postępowanie egzekucyjne na wniosek innego wierzyciela, które zostało umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji. Spółka nie była stroną postępowania egzekucyjnego i jej wierzytelność nie była przedmiotem tego postępowania. Pomimo tego spółka uznała, że w oparciu o wydane wobec dłużnika postanowienie o umorzeniu egzekucji z uwagi na jej bezskuteczność ma prawo do zaliczenia swoich wierzytelności wobec niego do kosztów podatkowych.

Innego zdania był dyrektor KIS. Wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 2 uCIT nieściągalność wierzytelności musi być udokumentowana jednym z dokumentów wprost wskazanych w tym przepisie, np. postanowieniem o nieosiągalności dotyczącym tej konkretnej wierzytelności.

Ze stanowiskiem tym zgodził się WSA w Poznaniu. Dodał, że postanowienie o umorzeniu egzekucji wydane wobec dłużnika w postępowaniu prowadzonym przez innego wierzyciela może co najwyżej uprawdopodabniać nieosiągalność wierzytelności, ale jej nie dowodzi. Tak samo orzekł NSA.

Raty leasingowe w części odpowiadającej spłacie wartości firmy nie są dla leasingodawcy (finansującego) przychodem podatkowym – wyrok NSA z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt II FSK 711/23.

NSA orzekł, że raty leasingowe w części odpowiadającej spłacie wartości firmy nie są dla leasingodawcy (finansującego) przychodem podatkowym. Mieszczą się one w pojęciu „spłaty wartości początkowej środków trwałych”, o której mowa w art. 17f ust. 1 uCIT.

Z wnioskiem o wydanie interpretacji wystąpiła spółka prowadząca m.in. działalność księgową i audytorską, która nabyła zorganizowaną część przedsiębiorstwa, a następnie planowała oddać wyodrębniony dział audytu i doradztwa biznesowego spółce powiązanej w leasing finansowy. W wyniku transakcji powstała wartość firmy (tzw. goodwill) podlegająca – jako wartość niematerialna i prawna – amortyzacji podatkowej. Umowa leasingu zakładała opłatę wstępną oraz raty leasingowe, z których część miała być spłatą wartości początkowej składników majątkowych, w tym wartości firmy. W ocenie spółki, w tym ostatnim zakresie opłaty nie będą jej przychodem podatkowym.

Ze stanowiskiem tym nie zgodził się dyrektor KIS. Stwierdził, że dodatnia wartość firmy powstaje wyłącznie po stronie korzystającego, a część opłat leasingowych przypadająca na goodwill nie jest spłatą wartości początkowej, lecz wynagrodzeniem za korzystanie z przedmiotu umowy i stanowi przychód podatkowy u finansującego.

Sądy administracyjne podzieliły jednak stanowisko spółki. Uznały, że nie ma podstaw do twierdzenia, iż wartość firmy powstaje dopiero w trakcie realizacji umowy. Przepisy przewidują wyłączenie z przychodów finansującego tej części opłaty, która stanowi spłatę wartości początkowej, a ustawa dopuszcza amortyzację wartości firmy powstałej przy oddaniu przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania. Tym samym neutralność podatkowa obejmuje również goodwill.

Jeżeli podatnik nie jest zobowiązany do dokonania zapłaty za odbierany towar, to uzyskuje przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia i nie powstają u niego koszty uzyskania przychodu – wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Gd 888/25.

Spółka planuje rozszerzyć działalność w obszarze zbierania i przetwarzania odpadów poprzez nawiązanie współpracy z nowymi kontrahentami. Odbierane od kontrahentów odpady przedstawiają dla nich pomijalną wartość użytkową, stąd nie będą oni wystawiać faktur VAT ani innej formalnej dokumentacji, a spółka nie będzie zobowiązana do zapłaty wynagrodzenia za odbierane odpady. Spółka planuje szczegółowo dokumentować pozyskiwanie tych odpadów, m.in. protokołami odbioru. W jej ocenie, brak wystawienia faktury VAT i brak płatności za odpady nie stoją na przeszkodzie w ujęciu kosztów związanych z takimi transakcjami w kosztach uzyskania przychodów.

Ze stanowiskiem spółki nie zgodził się dyrektor KIS, wskazując, że podstawowym warunkiem rozpoznania kosztu podatkowego jest jego rzeczywiste i definitywne poniesienie z majątku podatnika, co nie będzie mieć miejsca z uwagi na brak obowiązku zapłaty po stronie odbiorcy odpadów.

WSA w Gdańsku podzielił stanowisko organu podatkowego. Wskazał, że spółka nie będzie miała żadnego zobowiązania względem kontrahenta, skoro z tytułu odbioru odpadów nie powstanie zobowiązanie do zapłaty po stronie spółki. Oznacza to, że spółka uzyska przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Wyrok jest nieprawomocny.

Fundacja rodzinna może skorzystać z podatkowych preferencji także wtedy, gdy inwestuje w zagraniczne podmioty niebędące podatnikami podatku dochodowego – wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2026 r., sygn. akt II FSK 553/25.

Fundator planuje wnieść do fundacji rodzinnej ogół praw i obowiązków w zagranicznych spółkach osobowych (w tym z siedzibą w Luksemburgu), niemających osobowości prawnej, będących podmiotami transparentnymi podatkowo. W jego ocenie, uczestnictwo fundacji rodzinnej w takich spółkach stanowić będzie tzw. dozwoloną działalność gospodarczą zgodnie z art. 5 ustawy o fundacjach rodzinnych, a uzyskiwane za ich pośrednictwem dochody będą zwolnione z podatku na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 25 uCIT.

Ze stanowiskiem tym nie zgodził się dyrektor KIS. Wskazał, że pojęcie podmiotów „o podobnym charakterze”, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacjach rodzinnych, powinno obejmować również aspekt podatkowy, tj. czy podmiot ten jest podatnikiem podatku CIT w państwie swojej siedziby.

Sądy administracyjne nie podzieliły stanowiska organu podatkowego. Orzekły, że pojęcie podmiotu „o podobnym charakterze” nie może być utożsamiane z „podmiotem identycznym”, ani sprowadzane do jednego, arbitralnie dobranego kryterium. Podmiotem o podobnym charakterze jest podmiot, który wykazuje cechy zbliżone do instytucji znanych polskiemu prawu. Kluczowe znaczenie ma więc ustalenie czy spółki zagraniczne umożliwiają działanie w sposób zbliżony do polskich spółek handlowych.

Przepis art. 86 ust. 10b pkt 1 uVAT jest niezgodny z dyrektywą VAT oraz zasadami neutralności i proporcjonalności - wyrok TSUE z dnia 11 lutego 2026 r., sygn. T-689/24.

TSUE orzekł, że art. 86 ust. 10b pkt 1 uVAT jest niezgodny z dyrektywą VAT oraz zasadami neutralności i proporcjonalności. Niezgodność dotyczy uzależnienia momentu odliczenia podatku VAT od daty fizycznego otrzymania faktury, podczas gdy dyrektywa VAT wymaga jedynie posiadania faktury w momencie składania deklaracji.

TSUE podkreślił fundamentalną różnicę między momentem powstania prawa do odliczenia VAT a momentem jego wykonania (realizacji). Wskazał, że faktura VAT to wymóg formalny, a nie materialny, a prawo do odliczenia powstaje w momencie, gdy podatek staje się wymagalny (czyli w momencie dostawy towaru/ wykonania usługi). Jeżeli podatnik dysponuje fakturą VAT w dniu składania deklaracji za okres, w którym doszło do transakcji, ma prawo wykazać odliczenie właśnie w tym okresie.

Oznacza to, że jeżeli faktura VAT została wystawiona i dostarczona podatnikowi w miesiącu następującym po miesiącu, w którym została dokonana transakcja, ale przed złożeniem przez niego deklaracji za miesiąc, w którym doszło do transakcji, to podatnik może skorzystać z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w tej deklaracji.